9.Snf Tarih Dersi 1.nite Konu zeti ve Anlatm
A.TARH BLM


TARHN TANIMI
Gemite yaam olan insan topluluklarnn her trl faaliyetlerini

(sosyal, ekonomik, siyasi, kltrel, dini) YER VE ZAMAN bildirerek, SEBEP-SONU ilikisi iinde bilimsel metotlarla

inceleyen ve anlatan sosyal bir bilim daldr.

TARHN KONUSU
Gemi zamanda yaayan insan topluluklarnn her trl
faaliyetidir. Tarih gemite yaayan insanlarn medeniyetlerini, bu
medeniyetlerin geliimini, toplumlarn sosyal, ekonomik, siyasi, kltrel ve dini faaliyetlerini konu alr.

Bir olayn Tarih saylabilmesi iin gereken artlar:
1-Olayn zerinden belli bir zaman gemi olmaldr.
2-Olayn getii yer belirtilmelidir.
3-Olayn getii zaman bilinmelidir.

OLAY : nsanlar ilgilendiren siyasal, sosyal, ekonomik, kltrel ve dini alanlarda meydana gelen oluumlardr.
OLGU : Olaylarn sonularna bal olarak ortaya kan uzun sreli gelimelere denir.
rnek : Olay-Malazgirt sava Olgu-Anadolunun Trklemesi

Olay-Talas Sava Olgu-Trklerin Mslman olmas

Olay-Kavimler G Olgu-Feodalitenin yaygnlamas

TARH FELSEFES --> Tarihi tecrbeleri gnmz meselelerinin zm iin yeniden yorumlamaya Tarih

Felsefesi denir. Bu ayn zamanda Tarihin amacn oluturur.

TARH OLAYLARIN ZELLKLER
1-Tarih gemite yaanan olaylardr.
2-Belli bir corafi yerde ve belli bir zaman ierisinde meydana gelir.
3-Olaylar belgelere dayanr.
4-Tarihi olaylar tekrarlanamaz. (Tarih aratrmalarnda deney ve gzlem kullanlamaz.)
5-Olaylar tek bir nedene bal olarak aklanamaz. (Bir olayn pek ok maddi ve manevi nedenleri vardr.)
6-Olaylar arasndaki neden-sonu ilikisi tarihi olaylarn kesintisiz olarak devam etmesini salar.
7-Tarihi olaylarn belli bir kanun ve kural yoktur.
8-Tarihi olaylarn sonular bulunan yeni belgelerle deiebilir.

TARH BLMNN YNTEM: Tarihi olaylar ancak belgelere dayal olarak aklanr. Belge bulabilmek iinde Tarihiler belli bir yntem ve teknik kullanrlar. Tarihi olaylar aratran bir tarihi srasyla u yntemleri uygular.


1-)KAYNAK ARAMA

Olay doru anlamaya yarayacak her trl malzeme kaynaktr. Kaynaklar kapsadklar bilginin deerine gre;
a)Ana kaynak: Dorudan doruya tarihi olay yaayan, gren veya olayn yaand zamanda bulunan yazarlarn yazlardr.
b)Birinci elden kaynak: Bilgilerini bir ana kaynaa dayandrarak veren kii ve yazlara denir.
c)kinci elden kaynak: Ana ve Birinci elden kaynaklardan yararlanlarak yazlan tarihi kitaplardr.

Kaynaklar bilgi veren kaynan ve malzemenin cinsine gre;
a)Szl yazsz kaynaklar :Yazya geirilmeden halk arasnda sylenerek gnmze gelen destan, atasz gibi szl eserler; arkeolojik kaz eserleri, heykel, mezar talar, resimler gibi yazsz eserler bu gruba girer.
b)Yazl kaynaklar :Yazya geirilmi her trl kitabe, yllk, kanunname, biyografi, hatra ariv belgesi, para, tura gibi belgelerdir. En gvenilir kaynaktr.Ayrca gnmz teknolojisi ile elde edilen sesli plak, cd, vcd gibi kaynaklarda grntl belge olarak kullanlmaktadr.


2-) VERLER TASNF, TAHLL VE TENKT ETME
Tasnif: Tarihsel verilerin zamana, yere ve konuya gre blmlere ayrlarak dzenlenmesine Tasnif denir.
Tahlil:Elde edilen verilerin kaynak ve bilgi ynnden yeterli olup olmadnn tespitine Tahlil etme denir.
Tenkit:Kaynaklarn kullanlmadan nce gerek veya sahteliinin incelenmesi, aratrlmasdr.

3-) SENTEZ (BRLETRME)
Kaynaklar snflandrma, zmleme ve eletiri aamasndan getikten sonra almalar birletirmek, bir araya getirmek ve sonuca gitmek ilemine Terkip, sentez yapma, birletirme denir.
4-)TARHN TASNF (SINIFLANDIRILMASI)
Tarihi snflandrmamzn nedeni renmeyi, retmeyi, aratrmay kolaylatrmaktr.
1)- Zamana Gre Snflandrma: Tarih, zamana gre yl, dnem, yzyl, a gibi blmlere ayrlarak snflandrlr. (rnek: Ortaa tarihi,15. yzyl tarihi gibi...)
2)- Mekana(Yere) Gre Snflandrma: Olayn getii yere gre snflandrma, belli bir corafi blgenin tarihini incelemek ve aratrmak iin yaplr. (rnek:Trkiye Tarihi,Avrupa tarihi gibi...)
3)- Konuya Gre Snflandrma: bu snflandrmada belli bir konu btn tarih boyunca derinlemesine aratrlr. (rnek: Tp Tarihi, Sanat tarihi, Kltr tarihi gibi...)

TARHE YARDIMCI OLAN BLMLER
1)- CORAFYA: Tarih olayn getii YER-in fiziki ve beeri zelliklerini corafyadan renir.
2)- ARKEOLOJ(Kaz Bilimi): Topran ve suyun altnda kalm olan tarihi eserleri ortaya karr.
3)- KRONOLOJ (Takvim Bilgisi): Tarihi olaylarn zamanlarn belirleyerek, meydana geli sralarn
dzenler.
4)- PALEOGRAFYA: Eski yazlarn okunmasn salayan bilim daldr.
5)- EPGRAFYA (Kitabeler Bilimi): Ta, mermer gibi sert cisimler zerine yazlan yazlar inceler.
6)- SOSYOLOJ (Toplum Bilimi): Sosyal olaylar inceler.
7)- ANTROPOLOJ: Toplumlarn rk yaplarn inceler.
8)- FLOLOJDil Bilimi): Dilleri ve diller arasndaki balar inceler.
9)- ETNOGRAFYA: rf,adet, gelenek ve grenekleri inceler.
10)- DPLOMATK: Gnmze kadar gelmi olan resmi belgeleri, fermanlar vb. inceler.
11)- HERALDK (Mhr bilimi): Resmi belgelerdeki mhr, arma ve zel iaretleri inceler.
12)- NMZMATK(Paralar bilimi): Eski Paralar inceler.
Bunlardan baka tarihe yardmc bilimler arasna felsefe, istatistik, psikoloji, astronomi, Tp,Kimya, sanat tarihi, iktisat, sicillografi (Mhr), onomastik (Yer adlar) gibi bir ok bilimi katabiliriz.